donderdag 28 november 2013

J.C. Lamster, een vroege filmer in Nederlands-Indië - Janneke van Dijk , Jaap de Jonge , Nico de Klerk

De films van Lamster, bijna honderd jaar geleden gemaakt, zijn bewaard gebleven en gelden als een uniek historisch document van het koloniaal verleden.

Boek en dvd

In het boek J.C. Lamster, een vroege filmer in Nederlands-Indië beschrijven auteurs Janneke van Dijk en Jaap de Jonge het levensverhaal van Johann Christian Lamster (1872 - 1954) in de context van zijn tijd. Lamster werkt als kapitein voor het Koninklijk Nederlands-Indische Leger (KNIL) bij de Topografische Dienst. Tijdens een verlof in Nederland krijgt hij onverwacht het verzoek in Indië te gaan filmen. De opdracht komt van het zojuist opgericht Koloniaal Instituut, het latere Koninklijk Instituut voor de Tropen, dat kennis over de koloniën wil verzamelen en verspreiden. In 1912 gaat Lamster terug naar Batavia en reist met een 35mm-camera door Java, Bali en Madura, waar hij in totaal 56 films maakt.

De dvd bevat een ruime selectie van de bewaard gebleven films van Lamster die in het kader van het project Beelden voor de Toekomst door conservering en digitalisering nu voor een groot publiek toegankelijk zijn. Ook het boek bevat de dvd met Lamsters films. Auteur Nico de Klerk schrijft over de filmopnamen en wat het Koloniaal Instituut na voltooiing met de films heeft gedaan.


De films

Met veel aandacht voor detail laten de films alle aspecten zien van het leven van zowel de Europeanen als de Indonesiërs in die tijd. Vanaf statief, op ooghoogte, registreert Lamster overwegend in zogenaamde 'totalen', al dan niet rijdend vanuit treinen of auto's ('phantom rides'). Soms is er duidelijk sprake van enscenering, bijvoorbeeld in de film 'Het leven der Europeanen in Indië', waarin waarschijnlijk vrienden en familie figureren. Soms lijkt Lamster individuen voor de camera met grapjes op te vrolijken, of juist verlegen te maken, zoals in 'Inlandsche nijverheid'. De meest ambitieuze enscenering en de film die tijdens een bezoek van de secretaris van de Vereniging Koloniaal Instituut op grote weerstand stuitte was zijn reconstructie van een gebeurtenis uit de Aceh-oorlog, in een film gewijd aan het KNIL.

De filmografie van de films op de dvd is gebaseerd op drie bronnen: het filmmateriaal (de nitraatfilms in de collectie van EYE Filminstituut Nederland), drie catalogi met filmtitels (de Catalogus van cinematografische opnamen van de Koninklijke Vereeniging Koloniaal Instituut te Amsterdam uit respectievelijk 1914, 1918 en 1923), en door het Koloniaal Instituut uitgebrachte toelichtingen uit 1918-1923. Behalve een overzicht van de titels geeft de filmografie door de variaties in titels en lengtes te vermelden ook aan hoe de films in de loop der tijd gewijzigd zijn door her montage en toevoeging van ander filmmateriaal en ‘stilstaande taferelen (stills, foto's en tekeningen).

Presentatie

Op 4 juni 2010 worden in het Tropentheater het boek en de dvd J.C. Lamster, een vroege filmer in Nederlands-Indië gepresenteerd. De presentatie vindt plaats tijdens het Beeld voor Beeldfestival, een documentaire-filmfestival over culturele diversiteit. Het boek, geschreven door Janneke van Dijk, Jaap de Jonge en Nico de Klerk, en de dvd zijn een coproductie van het EYE Film Instituut Nederland, het Tropenmuseum en KIT Publishers. De presentatie is in het kader van de viering van 100 jaar Koninklijk Instituut voor de Tropen.

http://www.kitpublishers.nl/33740/KIT-Publishers/Catalogue?ItemID=2836&title=J.C.-Lamster,-een-vroege-filmer-in-Nederlands-Indi%EB

Geen opmerkingen :

Een reactie plaatsen